Title

Subtitle

Ιστορία της Κατάδυσης

     Η ιδέα της πρώτης αναπνευστικής συσκευής υποβρυχίως, μια χύτρα ανεστραμμένη πάνω από την κεφαλή του δύτη ώστε να συγκρατεί τον αέρα, ανήκει στον Αριστοτέλη (Αριστοτέλους Προβλήματα).

      Ο Θουκυδίδης, επίσης, κάνει αναφορά για δύτες που πριόνιζαν τα υποβρύχια φράγματα προστασίας των Συρακούσιων, ενώ ο Αρριανος εξιστορεί πώς ο Μέγας Αλέξανδρος έκανε χρήση δυτών στην πολιορκία της Τύρου.

     Φημισμένοι μηχανικοί του Μεσαίωνα όπως ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, σχεδίασαν, κατασκεύασαν και έθεσαν σε εφαρμογή μηχανισμούς, που θα μπορούσαν να παρατείνουν την παραμονή του δύτη στο νερό, κυρίως για κατασκευαστικούς ή πολεμικούς λόγους

     Η πρώτη κατασκευή αναπνευστικής συσκευής έρχεται από τον Ρότζερ Μπέικον το 1240

     Σημαντική προσφορά για την κατανόηση της συμπεριφοράς του ανθρώπου σε υπερβαρικο περιβάλλον ήταν η ανακάλυψη του Άγγλου Ρόμπερτ Μπόιλ (Robert Boyle), ο οποίος το 1660 μελέτησε τις φυσικές ιδιότητες του συμπιεσμένου αέρα. Ο νόμος του Μπόιλπεριγράφει την επίδραση της αλλαγής της πίεσης στον όγκο και την πυκνότητα των αερίων, γεγονός υψίστης σημασίας για την καταδυτική φυσιολογία.

     Η πρώτη περιγραφή συσκευής ανταποκρινόμενης στους στόχους της κατάδυσης δημοσιεύθηκε από τον μαθηματικό Σκοτ το 1664 και ήταν ένας κώδωνας.

     Το 1669 ο Σινκλέρ δημοσίευσε τα σχέδια ενός καταδυτικού μηχανήματος που είχε χρησιμοποιηθεί το 1588 και το 1665 σε αναζήτηση ναυαγίων με θησαυρούς
     Οι Χάλεϊ και Σμίτον βελτίωσαν τον σχεδιασμό του κώδωνα και έγιναν οι πρώτες εφαρμογές του σε μια ποικιλία υποβρύχιων δραστηριοτήτων
     Το 1680 ακολούθησε ο μαθηματικός και φυσικός Τζιοβάνι Μπορέλι που εμπνεύστηκε και διατύπωσε τη σύσταση σχεδόν ολόκληρου του εξοπλισμού αλλά σε θεωρητικό μόνο επίπεδο
     Το 1840, οι Μπενουά Ρουκαϊρόλ (Benoit Rouquayrol) και Ογκίστ Ντενερούζ (Auguste Denayrouze) βελτίωσαν το πρωτόγονο σκάφανδρο του Αουγκούστους Σιέμπε (Augustus Siebe) 
     Το 1878 παρουσιάστηκε η πρώτη συσκευή κλειστού κυκλώματος.
     Το 1920, σημαντική ήταν η εφεύρεση των πτερυγίων κολύμβησης, από τον Υποπλοίαρχο του γαλλικού ναυτικού Κορλύ, που επέλυσε το πρόβλημα της προώθησης υποβρυχίως
     Η επινόηση και τελειοποίηση του ρυθμιστή πίεσης από τον Ζακ Κουστώ και τον Γκανιό άλλαξε ριζικά το σκηνικό. Με τη βοήθεια ανδρών όπως ο Ντιμά, ο Χανς Χας κ.α. αλλά την αλματώδη ανάπτυξη της μελέτης και τεχνολογίας των καταδύσεων πραγματοποιούνται σπουδαία άλματα για την κατάκτηση των βυθών.

Εξοπλισμός

     Θάλασσα: Καλείται η υγρή μάζα που καλύπτει τα 3/4 της επιφάνειας της Γης με αλμυρό νερό Κατά την Ελληνική Μυθολογία η θάλασσα ήταν αρχέγονη ιδεατή ανθρωπόμορφη θεότητα που κατέληξε δευτερεύουσα μετά τον Ποσειδώνα.

     Αυτόνομη Κατάδυση: Ορίζεται η δυνατότητα κατάδυσης με αυτόνομη καταδυτική συσκευή. Η αυτόνομη κατάδυση αποκαλείται SCUBA diving (Self-Contained Underwater Breathing Apparatus). Ο Αυτοδύτης, σε αντίθεση με τον Δύτη που είναι εξαρτημένος από τον «λώρο» μέσω του οποίου αντλεί τον ατμοσφαιρικό αέρα ή μείγματα αερίων από σταθμό, φέρει συσκευή συμπιεσμένου αέρα, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη αυτονομία στην υποβρύχια κίνηση.

     Μάσκα: Είναι από τα βασικότερα στοιχεία εξοπλισμού. Υπάρχει σε πολλές ποικιλίες ανάλογα με τον όγκο, το σχήμα και το υλικό κατασκευής. Η σωστή εφαρμογή στο πρόσωπο, το καλό οπτικό πεδίο και τα καλή ποιότητα υλικών κατασκευής είναι το πρωταρχικό στοιχείο που οφείλει να εξετάσει ο αυτοδύτης. Από εκεί και πέρα η επιλογή είναι θέμα αρεσκείας και οικονομικής δυνατότητας.

     Πέδιλα: Είναι εύκαμπτα πτερύγια, ελαφριάς κατασκευής και παρέχουν άνεση, ευελιξία και ταχύτητα στον αυτοδύτη. Προσφέρονται σε δύο τύπους, τα ανοικτά και τα κλειστά. Στην αυτόνομη κατάδυση προτιμούνται κυρίως τα πέδιλα ανοικτού τύπου, γιατί επιτρέπουν περισσότερες κινήσεις στο πόδι, καλύτερη θερμική προστασία εξαιτίας της χρήσης μπότας, η οποία κάνει περπάτημα πιο άνετο σε ανώμαλο δρόμο. Η ευκαμψία των πτερυγίων ποικίλει ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους.

     Αναπνευστήρας: Μέρος εξοπλισμού επιφανείας που επιτρέπει την παρακολούθηση του βυθού χωρίς να είναι αναγκασμένος ο αυτοδύτης να βγάζει το κεφάλι του από το νερό για να πάρει αέρα. Υπάρχουν πολλά είδη αναπνευστήρων που διαφέρουν ως προς το σχεδιασμό και το υλικό κατασκευής τους. Εκείνο που πρέπει να προσέξει ο αυτοδύτης είναι ο σωλήνας να μην είναι μακρύτερος από 42 εκ., να υπάρχει στο άνω μέρος του σωλήνα ανακλαστική ταινία ώστε να είναι ορατός από μακριά, να έχει μαλακό επιστόμιο και να διαθέτει λουράκι που να τον στηρίζει στη μάσκα.

     Καταδυτικό μαχαίρι: Σημαντικό κομμάτι του εξοπλισμού σε σχέση με την ασφάλεια του αυτοδύτη. Βέβαια το μαχαίρι δε θεωρείται όπλο, αλλά ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στο βυθό, με το οποίο ο αυτοδύτης μπορεί να κόψει κάποιο σκοινί ή δίχτυα προκειμένου να αποφύγει την εμπλοκή του.

     Ρυθμιστής πλευστότητας (BCD): Σημαντικότατο στοιχείο εξοπλισμού που επιτρέπει στον αυτοδύτη να ρυθμίζει την πλευστότητα του υποβρυχίως , αυξομειώνοντας τον όγκο του. Επίσης στην επιφάνεια παίζει το ρόλο του “σωσιβίου”. Ο ρυθμιστής πλευστότητας είναι δυνατόν να πληρωθεί με μηχανικό τρόπο, από ένα λάστιχο χαμηλής πίεσης του ρυθμιστή πίεσης ή με το στόμα. Για το άδειασμα του είναι εφοδιασμένος με βαλβίδες ανακούφισης. Στην αγορά κυκλοφορεί σε τύπου τζάκετ και "wings". Και οι δυο τύποι προσφέρουν την καλύτερη δυνατή ασφάλεια και ισορροπία του αυτοδύτη κατά την πλεύση του τόσο στον βυθό όσο και στην επιφάνεια.

     Ρυθμιστής πίεσης: Είναι ο μηχανισμός εκείνος ο οποίος μειώνει την απόλυτη πίεση του αέρα της φιάλης σε μια τέτοια τιμή, ώστε η πίεση  να είναι αναπνεύσιμη. Διακρίνεται σε δύο στάδια, α' και β' και παρέχει τη δυνατότητα εξόδων χαμηλής και υψηλής πίεσης οι οποίες είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για την πλήρωση του BCD, εφεδρικό β’ στάδιο (χταπόδι) και τα όργανα ελέγχου.

     Ζώνη βαρών: Συνιστά μηχανισμό ελέγχου της πλευστότητας του αυτοδύτη. Σημαντικά στοιχεία για μια ζώνη είναι να διαθέτει πόρπη ταχείας απελευθέρωσης, μηχανισμούς συγκράτησης των βαρών για ορθή κατανομή των βαρών, ώστε να μην επιβαρύνεται η μέση (ιδιαίτερα για τις γυναίκες) και να αποφεύγεται η εμπλοκή με το ρυθμιστή πλευστότητας.

     Καταδυτική στολή: Παρέχει θερμική προστασία στον αυτοδύτη, καθώς και προστασία από κτυπήματα ή γδαρσίματα που πιθανώς να προκληθούν από την επαφή του στο βυθό. Οι στολές διακρίνονται σε υγρού ,ημιστεγανού και στεγανού τύπου. Ευρέως διαδεδομένες για τις καταδύσεις αναψυχής είναι οι υγρού και ημιστεγανου τύπου. Οι στεγανού τύπου χρησιμοποιούνται για εξειδικευμένες καταδύσεις περισσότερο σε ακραίες θερμοκρασιακές συνθήκες. Όσον αφορά στις στολές υγρού και ημιστεγανού τύπου, κυκλοφορούν σε διαφορετικούς σχεδιασμούς προκειμένου να εκπληρώνουν διαφορετικές ανάγκες του αυτοδύτη.

     Φιάλη αέρα: Είναι δοχείο ποικίλης χωρητικότητας, που μεταφέρει με ασφάλεια αέρα υψηλής πίεσης. Συνηθέστερες είναι οι φιάλες χωρητικότητας 10, 12, 15 και 18lit. Γεμίζουν με ατμοσφαιρικό αέρα υπό πίεση 200-300 ΑΤΜ και το υλικό κατασκευής τους είτε είναι ατσάλι χρωμομολυβδένιο ή κράμα αλουμινίου. Εξαιτίας της διαρκούς πίεσης στην οποία βρίσκονται οι φιάλες, οι προδιαγραφές κατασκευής τους καθορίζονται από κρατικούς φορείς. Οι πιο γνωστοί είναι ο DΟΤ (Department of Transportation) στις Η.Π.Α, ο DΙΝ (Deutsche Industry Norman) στη Γερμανία, και ο EURS (European Standards). Κάθε φορέας απαιτεί να χαράσσονται πάνω στη φιάλη διάφορα κατασκευαστικά στοιχεία, όπως το υλικό κατασκευής (3ΑΑ για τις ατσάλινες και 3ΑL για τις φιάλες αλουμινίου), η ημερομηνία κατασκευής, η χωρητικότητα, η πίεση λειτουργίας, ο αριθμός της φιάλης και η ημερομηνία υδροστατικού ελέγχου. Οι φιάλες φέρουν κλείστρα, στα οποία συνδέεται  ο ρυθμιστής πίεσης. Τα κλείστρα είναι στην πραγματικότητα απλές βαλβίδες ON-OFF. 

     Κονσόλες Οργάνων: Είναι θήκες που περιέχουν όλα τα αναγκαία όργανα με τα οποία παρακολουθεί ο αυτοδύτης το βάθος της κατάδυσης (βαθύμετρο), την πίεση της φιάλης και συνεπώς τα αποθέματα αέρα (μανόμετρο) και την κατεύθυνσή του υποβρυχίως (πυξίδα). Επίσης, να περιέχουν ενσωματωμένο θερμόμετρο για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας. Όλα τα παραπάνω όργανα που περιέχονται στις συνήθεις κονσόλες ελέγχου είναι αναλογικά, έχουν δηλαδή μηχανική λειτουργία και παρέχουν ένα ικανοποιητικό πλέγμα πληροφοριών, έτσι ώστε να παραμένει ο αυτοδύτης μέσα στα όρια σχεδιασμού της κατάδυσης του.  Η τεχνολογική εξέλιξη, ωστόσο, έθεσε σε εφαρμογή τον ηλεκτρονικό υπολογισμό όλων των παραμέτρων μιας κατάδυσης μέσω των Dive-Computers ή υπολογιστών κατάδυσης. Αν και οι υπολογιστές κατάδυσης γίνονται όλο και περισσότερο αξιόπιστοι, εντούτοις, όπως και τα αναλογικά όργανα δεν υποκαθιστούν την πραγματική κατάσταση της φυσιολογίας ενός δύτη, για αυτό θα πρέπει να είναι κανείς πάντα προσεκτικός και να μην υπερβαίνει τα όρια των δυνατοτήτων του.